Wprowadzenie. Opublikowane 12 grudnia 2025 r. priorytety nadzorcze UKNF na 2026 r. obejmują zagadnienia ważne dla stabilności sektora bankowego. W centrum dokumentu znajdują się ryzyko kredytowe, ryzyko stopy procentowej, wybrane obszary ryzyka operacyjnego, zgodność z CRR3 oraz governance produktowy. Są to elementy istotne i zasługujące na nadzorczą uwagę. Jednocześnie analiza dokumentu prowadzi do wniosku, że choć priorytety te odnoszą się do konkretnych kategorii ryzyka, nadal abstrahują od fundamentu, który decyduje o zdolności banków do zarządzania tymi ryzykami. Tym fundamentem jest ład wewnętrzny. Największą słabością dokumentu pozostaje brak priorytetu dotyczącego zarządzania wewnętrznego i jakości funkcjonowania organów, struktur decyzyjnych oraz trzech linii obrony. W sytuacji, w której zakres obowiązków regulacyjnych stale rośnie, a odpowiedzialność członków organów jest coraz większa, pominięcie tego obszaru znacząco obniża praktyczną wartość priorytetów.
Scenariusz niepewności gospodarczej. UKNF podkreśla konieczność dostosowania się banków do otoczenia charakteryzującego się zwiększoną niepewnością ekonomiczną i finansową. W tym kontekście priorytet obejmuje ocenę jakości zarządzania ryzykiem kredytowym i ryzykiem stopy procentowej. Jest to kierunek uzasadniony i istotny. Jednocześnie banki działają dziś w środowisku, w którym ocena ryzyka kredytowego opiera się w dużej mierze na modelach analitycznych, jakości danych i złożonych algorytmach predykcyjnych. Dokument nie odnosi się do tych elementów. Brakuje wskazania, jak nadzór zamierza oceniać modele, kalibrację parametrów, strukturę założeń i sposób ich walidacji. Priorytet pozostaje przez to zbyt ogólny i pomija istotne elementy współczesnych procesów oceny ryzyka.
Rosnąca złożoność działalności bankowej. W priorytetach na 2026 r. UKNF wskazuje również na konieczność weryfikacji praktyk banków w zakresie wybranych aspektów ryzyka operacyjnego. Jest to obszar szczególnie wymagający, ponieważ obejmuje incydenty techniczne, nieprawidłowości procesowe, błędy ludzkie oraz niezamierzone konsekwencje automatyzacji procesów i stosowania zaawansowanej technologii. W dokumencie nie określono jednak, które obszary zostaną uznane za kluczowe. Banki nie wiedzą, czy nadzór skupi się na nadużyciach wewnętrznych, na jakości kontroli operacyjnych, na efektywności automatyzacji, czy może na zarządzaniu obszarami o wysokiej wrażliwości technologicznej. Brak takiego wskazania powoduje, że priorytet – choć trafny – nie daje sektorowi praktycznej podpowiedzi, jak przygotować się do nadchodzących działań nadzorczych.
Dostosowanie do CRR3. Fundamentalną zmianą regulacyjną w 2026 r. pozostaje implementacja CRR3. UKNF słusznie przewiduje ocenę gotowości banków do stosowania nowych wymogów kapitałowych w zakresie ryzyka kredytowego i operacyjnego. Proces ten wymaga znacznych nakładów organizacyjnych, modernizacji narzędzi analitycznych i aktualizacji metodologii stosowanych w bankach. Dokument nie odnosi się jednak do zakresu wsparcia interpretacyjnego, który mógłby ujednolicić sektorowe podejście do nowych regulacji. Brakuje również sygnału, czy nadzór przewiduje równe traktowanie banków o zróżnicowanej skali działalności. W konsekwencji sektor staje przed wyzwaniem realizacji dużego projektu regulacyjnego bez jasnego określenia, w jaki sposób UKNF oceni jego rezultaty.
Dystrybucja usług bankowych. Priorytety przewidują także ocenę procesów związanych z projektowaniem i dystrybucją produktów bankowych. Kierunek ten wpisuje się w europejskie podejście do governance produktowego, które akcentuje znaczenie ochrony klienta i odpowiedniego dopasowania produktów do jego potrzeb. Dokument nie wskazuje jednak, czy nadzór planuje oceniać przede wszystkim proces dopuszczania produktu, jakość dokumentacji i komunikacji, zgodność procesu sprzedaży z politykami czy może zarządzanie wartością dla klienta. Banki nadal nie wiedzą, które elementy zostaną uznane za kluczowe, co utrudnia przewidywanie kierunku nadzorczego i planowanie przeglądów wewnętrznych.
Brak odniesienia do ryzyka reputacyjnego. Ryzyko reputacyjne pozostaje jedną z głównych słabości priorytetów UKNF na 2026 r. W realiach współczesnej bankowości pojedynczy incydent może wywołać efekt kuli śnieżnej, prowadząc do gwałtownych reakcji klientów, masowych skarg lub presji medialnej. Reputacja stała się elementem, który może decydować o stabilności instytucji szybciej niż większość klasycznych parametrów finansowych. Pomimo tego dokument nie zawiera żadnej wzmianki o ocenie mechanizmów zarządzania reputacją, procesów komunikacji kryzysowej ani gotowości banków do działania w sytuacji nagłego wzrostu presji informacyjnej. Brak tego elementu to luka o znaczeniu praktycznym, ponieważ doświadczenia ostatnich lat pokazały, że zdolność do odpowiedniej reakcji na kryzys reputacyjny jest czynnikiem równie ważnym jak adekwatność kapitałowa.
Brak odniesienia do systemów AI. W dokumentach nadzorczych na 2026 r. nie pojawia się żadne odniesienie do modeli AI, choć sektor bankowy stosuje je coraz powszechniej, zarówno w ocenie ryzyka, monitorowaniu transakcji, jak i w procesach behawioralnych i marketingowych. Brak tego priorytetu tworzy asymetrię informacyjną, ponieważ nie wiadomo, czy UKNF zamierza badać jakość modeli, ich walidację, procesy dokumentacji, sposób testowania czy adekwatność mechanizmów kontroli. W praktyce banki ponoszą coraz większe ryzyko modelowe, a jego skuteczne zarządzanie wymaga jasnych oczekiwań nadzorczych. Pominięcie tego obszaru sprawia, że priorytety nie obejmują jednego z najważniejszych czynników wpływających na decyzje kredytowe, operacyjne i sprzedażowe.
Dalej brakuje AML jako fundamentu bezpieczeństwa sektora. Jedną z najbardziej widocznych luk w priorytetach jest brak jakiegokolwiek odniesienia do obszaru AML/CFT. Banki działają już w otoczeniu nowych regulacji europejskich i jednocześnie podlegają krajowym obowiązkom nadzorczym, które wymagają ciągłej modernizacji systemów monitorowania transakcji, aktualizacji oceny ryzyka i dostosowywania procedur sankcyjnych. Pominięcie AML w priorytetach tworzy istotną niepewność, ponieważ sektor nie wie, które aspekty będą w nadchodzącym roku przedmiotem pogłębionej uwagi nadzorczej. AML pozostaje jednym z kluczowych elementów bezpieczeństwa finansowego, a jego brak w priorytetach nadzorczych jest trudny do uzasadnienia.
Brak priorytetu dotyczącego ładu wewnętrznego. Najpoważniejszym brakiem priorytetów UKNF na 2026 r. jest pominięcie zagadnień związanych z ładem wewnętrznym. W ostatnich latach to właśnie governance stał się najważniejszym czynnikiem decydującym o jakości zarządzania ryzykiem. To w strukturach organizacyjnych, relacjach między zarządem a radą nadzorczą, skuteczności trzech linii obrony oraz kulturze organizacyjnej ujawniają się najczęściej słabości prowadzące do materializacji incydentów. Brak priorytetu dotyczącego governance oznacza, że UKNF koncentruje się na ryzykach, ale pomija fundament, od którego zależy zdolność do ich właściwego identyfikowania, oceny i monitorowania.
Podsumowanie. Priorytety nadzorcze UKNF na 2026 r. obejmują kilka istotnych obszarów działalności bankowej, ale nie tworzą pełnego obrazu wyzwań stojących przed sektorem. Dokument koncentruje się na ryzykach, lecz pomija to, co najważniejsze: zarządzanie wewnętrzne. Brakuje priorytetu dotyczącego governance, brakuje AML, brakuje odniesienia do ryzyka reputacyjnego i zarządzania modelami. W rezultacie sektor otrzymuje obraz działań nadzorczych, który jest trafny, lecz niekompletny. Współczesna bankowość wymaga mocniejszego akcentu na jakość organów, procesów i kontroli wewnętrznych, ponieważ to właśnie od nich zależy odporność instytucji na zmienne otoczenie, nowe technologie i presję regulacyjną.